ذبيح الله صفا
755
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
دولتشاه « 1 » در همان روز و ماه از سال 719 درگذشت و در گورستان قهندز « مصرخ » « 2 » بيرون گنبد سيد السادات عبد اللّه بن معاويه مدفون شد و مقبرهء او اكنون باقيست « 3 » حاج خليفه سال وفاتش را در ذيل نام كنز الرموز 718 هجرى و در ذيل زاد المسافرين 770 هجرى نوشته و اين تاريخ دوّمى مسلما غلط است . از اميرحسينى آثار متعدد بنظم و نثر باقيست كه قسمتى از آنها بطبع رسيده است . از آثار منثور او بجاى خود سخن خواهيم گفت ، و امّا آثار منظوم او اينهاست : 1 ) زاد المسافرين ، مثنوىييست عرفانى به وزن منظومهء ليلى و مجنون نظامى ( بحر هزج مسدس اخرب مقبوض يا محذوف ) در هشت مقاله كه در آنها مسائلى از قبيل مجاهده و طلب حق ، ارشاد و معامله ، صفت سالكان طريقت ، عشق و مرتبههاى آن ، معرفت نفس ، معرفت حق ، معرفت دين ، پير و مريد و شرط صحبت همراه با حكايات و تمثيلات مورد بحث قرار گرفته است . ازين منظومه نسخى در دست است و هدايت قسمت بزرگى از آن را در رياض العارفين نقل كرده و نسخههاى كامل آن تا حدود 1250 بيت دارد .
--> ( 1 ) - تذكرة الشعرا ص 249 . ( 2 ) - مصرخ : شهرى كوچك در شمال هرات و نزديك آن . ( 3 ) - آقاى حكمت از يادداشتهاى آقاى فكرى سلجوقى هروى كه دربارهء مقبرهء اميرحسينى براى وى فرستاده بود اين قسمت را در حاشيهء صحيفهء 188 از چاپ دوم « از سعدى تا جامى » نقل كرده است : « در جوار ضريح سيد عبد اللّه بن معاويه قبر اميرحسينى سادات قرار دارد و روى سنگ كوچكى اين قطعه را كتيبه كرده و بالاى سر قبر عمودا نصب فرمودهاند : ده و شش از مه شوال هفصد و هجده * نمود واقعهء افتخار آل محمد روان سيد سادات عصر ميرحسينى * شد از سراچهء دنيا بدار ملك مخلد در سال 1336 هجرى قمرى بامر مرحوم حبيب اللّه خان امير افغانستان مزار سيد را ترميم و گچكارى كردهاند ، لوحهء قديمى قبر او با كمال تأسف از ميان رفته و بجاى آن لوحهء جديدى مشتمل بر قطعهء مغلوطى نصب شده . »